Uncategorized @th

ความลับของคราม

น่าแปลกไหมคะ? ที่ #ต้นคราม นั้นไม่ได้มีส่วนไหนเป็น #สีน้ำเงิน เลย แต่กลับย้อมผ้าได้สีคราม สวยติดทนอย่างน่าอัศจรรย์…วันนี้มาไขความลับนี้ไปพร้อม ๆ กันค่ะ

ขั้นตอนในการเก็บเกี่ยว 🍀ต้นคราม (Indigofera tinctoria)

การสกัดเอาเนื้อครามออกมา, และเก็บรักษา ล้วนแตกต่างไปแต่ละพื้นที่ในโลก ✨ อาจมีปัจจัยที่ทำให้ครามของแต่ละพื้นที่มีลักษณะที่ต่างกันไปบ้าง แต่อย่างไรก็ตามกระบวนการสกัดเนื้อคราม, และการก่อหม้อคราม ✨ ก็ได้ดึงเอาสิ่งที่น่ามหัศจรรย์ออกมาจากพืชธรรมดา ๆ 🍀 โดยอาศัยกระบวนการดังต่อไปนี้

💕 “สีครามในธรรมชาติ” อยู่ในรูปสารที่เรียกว่า 🍀 “อินดิแคน (Indican)” ซึ่งอยู่ในใบของต้นคราม โดยสารนี้จะยึดกับน้ำตาลและสารประกอบน้ำตาลในใบไม้ เนื่องจาก Indican เป็นสารไม่มีสี แต่ละลายน้ำได้เราจึงไม่เห็นใบครามเป็นสีน้ำเงินค่ะ

การจะสลายสาร ✨ Indican ออกมาจะต้องใช้น้ำในการทำละลาย –  การบีบ – การคั้น เป็นต้น วิธีการดังกล่าวจะทำให้สาร Indican แตกตัวออกจากใบครามกลายเป็น Indoxy และเมื่อออกซิเดชั่นก็จะกลายเป็น indigotin สารประกอบสีน้ำเงินที่อยู่ในเนื้อคราม ซึ่งนำมาใช้ย้อมได้ นั่นเองค่ะ

ความลับของหม้อคราม?

แต่ลำพังเพียงแค่เนื้อคราม 🍀 ก็ไม่สามารถนำมาใช้ย้อมได้โดยตรง หากลองเอาเนื้อครามมาถูบนผ้าสีจะไม่ติดเนื้อผ้าถาวร 

ดังนั้น ✨ ต้องทำการก่อหม้อเสียก่อน 💕 การก่อหม้อคราม คือขบวนการหมักบ่มทางชีวภาพการก่อหม้อครามจะใช้ประโยชน์จาก Leuco-indigo (หรือน้ำสีเหลืองในหม้อครามนั่นเองค่ะ)

เมื่อเราทำการย้อมผ้า – สาร Leuco-indigo✨ ก็จะสัมผัสกับออกซิเจนที่อยู่ในอากาศ และจับตัวกันเป็น “Indigotin” สารสีฟ้าไม่ละลายน้ำที่เกาะเหนียวแน่นหนึบอยู่บนผ้าถาร ✨ และนี่ก็เป็นเหตุผลว่าทำไมผ้าครามจึง #ไม่ตกสี นั่นเองค่ะ

นอกจากนั้น หม้อครามจะต้องมี ค่า PH, ปริมาณออกซิเจน, และอุณหภูมิที่เหมาะสม เพื่อจะให้ครามอยู่ในภาวะที่สามารถย้อมผ้าได้ค่ะ

เราจะสังเกตว่าหม้อครามที่พร้อมจะย้อม จะมีน้ำ ✨ สีเหลือง ๆ อยู่ด้านล่าง ด้านบนจะมีฟองสีน้ำเงิน💦 ลอยฟอดอยู่ น้ำสีเหลือง ๆ ก็คือ Leuco-indigo 💦 ส่วนฟองสีน้ำเงิน ก็คือสาร Indigotin (สาร Leuco-indigo ที่เกิดการออกซิเดชั่น) ฟองสีน้ำเงินลอยอยู่บนหม้อนั่นเองคะ

เวลาที่เราย้อมผ้า ผ้าของเราจึงค่อย ๆ เปลี่ยนสีจากเขียวอ่อน-เป็นเขียวเข้ม-และค่อย ๆ กลายเป็นครามและสีเหล่านี้ก็คือกระบวนการ Oxidation กระบวนการที่แทบจะหาไม่ได้ในสีย้อมธรรมชาติอื่น ๆ และเมื่อกระบวนการนี้สิ้นสุดลงไม่ว่าผ่านไปกี่พันปีสีครามก็จะติดอยู่คงทนถาวร หมื่นปี หมื่น ๆ ปี ค่าาา

ดังนั้น ผ้าคราม โดยเฉพาะร้าน #MantraFabrics สีจะสดคงทน เป็นพัน ๆ ปี แน่นอนค่าาา